Schaduw-IT krijgt een ander karakter. Is uw organisatie hierop voorbereid? - LastPass

HANDLEIDING

Schaduw-IT, maar dan met AI: een nieuwe realiteit

Bijna twee derde van de organisaties gebruikt ChatGPT. Maar slechts 22% van de organisaties heeft tools om AI-gebruik te monitoren. Lees het LastPass-rapport voor 2026 over de stand van zaken op het gebied van AI- en SaaS-beveiliging en ontdek waar schaduw-IT zich het snelste verspreidt – en hoe u de controle terugkrijgt.

Vertrouwd door meer dan 100.000 bedrijven overal ter wereld · Gecertificeerd voor SOC 2 Type II, ISO 27001, ISO 27701 · 4,5/5 op G2

Belangrijkste statistieken: wat de gegevens laten zien

Bron: LastPass-rapport voor 2026 over de stand van zaken op het gebied van AI- en SaaS-beveiliging Inzichten uit enquêtes onder ruim 400 IT-leiders, inloggewoontes van meer dan 450.000 mensen in ruim 20.600 organisaties, en toepassingsgebruik in de praktijk bij meer dan 15.900 organisaties.

64% ChatGPT wordt het meest genoemd als AI-tool die zonder goedkeuring wordt gebruikt – door niet minder dan 64% van de respondenten.

Waarom dit belangrijk is: Schaduw-AI is de snelst groeiende categorie van schaduw-IT. Als tools gratis en nuttig zijn, wachten medewerkers niet op goedkeuring. Het is aan u om ervoor te zorgen dat u weet wat er gebeurt, om de risico's te beoordelen en om uw bedrijf te beschermen.

65,5% Uit platformstatistieken van LastPass blijkt dat ongeveer twee derde van de nieuwe SaaS-toepassingen binnen 30 dagen na registratie niet meer wordt gebruikt.

Waarom dit belangrijk is: Tools die snel worden getest en afgeschreven, hebben nog steeds actieve aanmeldingsgegevens – en soms ook machtigingen voor uw systemen. Als de toegang niet wordt ingetrokken, kunnen slapende accounts nog steeds gecompromitteerd worden.

2,6/5 IT-leiders geven hun eigen capaciteiten om AI-tools zonder goedkeuring te ontdekken, een score van 2,6 op een schaal van 1 tot 5.

Waarom dit belangrijk is: Veel IT-beheerders vermoeden dat medewerkers ongeoorloofde AI gebruiken. Maar ze hebben geen zicht op de omvang van dit gebruik, en dat maakt gefundeerd risicobeheer onmogelijk.

Een groeiende uitdaging: Beheer van schaduw-IT

Voordat het gebruik van AI plotseling explodeerde, was software-inkoop vaak relatief gecentraliseerd, en de introductie van nieuwe software was redelijk bij te houden. Een medewerker die bepaalde nieuwe software wilde, moest hiervoor een aanvraag indienen en de IT-afdeling moest de aanschaf goedkeuren.

Tegenwoordig kunnen medewerkers zich echter extreem laagdrempelig online registreren voor een nieuwe schrijfassistent, een tool voor vibe coding of een chatbot – gratis en eenvoudig in de browser. Zo'n nieuwe tool kan binnen een paar minuten toegang krijgen tot uw systemen.

En geen van die tools is opgenomen in uw volgende software-audit — u weet vaak niet eens dat ze bestaan.

Waarom deze nieuwe generatie van schaduw-IT anders is:

  • Zodra een medewerker een overeenkomst of omzetverwachting in een AI-tools plakt, bevinden die gegevens zich in een extern platform. En het beleid voor gegevensverwerking van de betreffende softwareleverancier sluit niet per se aan op uw risicobereidheid.
  • AI-tools krijgen vaak toegang tot agenda's, inboxen en code repositories. En hier kunnen ze handelen namens uw medewerkers, zonder beveiligingsmechanismen.
  • Kwetsbaarheden door offboarding worden door de tijd heen steeds groter. Als medewerkers de organisatie verlaten, verschijnen de accounts die ze met hun persoonlijke mailadres hebben aangemaakt niet op uw checklist voor het intrekken van toegang. Machtigingen blijven actief, en hackers kunnen hier misbruik van maken.

Voor uw IT-afdeling is het vrijwel niet te doen om dit handmatig bij te houden.

68% van de IT-leiders ervaart toegang van AI-tools tot gevoelige bedrijfsgegevens als hun grootste zorg over AI.

Bron: LastPass-rapport voor 2026 over de stand van zaken op het gebied van AI- en SaaS-beveiliging

Detectie van schaduw-IT: inzicht krijgen, zonder alles te blokkeren

Medewerkers gebruiken tools omdat ze hiermee beter of sneller kunnen werken. Maar onbeheerde tools brengen aanzienlijke risico's met zich mee.

Gelukkig hoeft u niet te kiezen tussen blokkeren of risico's accepteren.

Het LastPass-rapport voor 2026 over de stand van zaken op het gebied van AI- en SaaS-beveiliging onderzoekt hoe organisaties schaduw-IT zichtbaar maken en risico's verlagen – zonder concessies aan de productiviteit.

Download het rapport vandaag nog en ontdek de haalbare, praktische roadmap naar meer inzicht, effectieve governance en kostenbeheersing.

Ontvang de volledige analyse

Zicht op schaduw-IT: controle, compliance en kostenbestrijding

Als u weet wat er precies draait op uw netwerk, kunt u “losse eindjes” voorkomen als mensen vertrekken.

De logboeken van LastPass Business Max laten alle SaaS en AI-tools zien die iemand gebruikt heeft, zodat u toegang ook echt voor alle tools kunt intrekken.

Ook compliance verandert van kostenpost in concurrentievoordeel.

Partners, potentiële klanten of auditors zullen steeds vaker vragen stellen over het gebruik van SaaS en AI. Een organisatie die een inventaris kan overhandigen met een track record van de governance, maakt een sterkere indruk dan een organisatie die alleen een beleid op papier heeft.

En tot slot: inzicht in schaduw-IT is ook een kwestie van kostenbeheer. Als u ziet welke SaaS-toepassingen redundant zijn, kunt u veel dure, overbodige abonnementen opzeggen.


Waar onze inzichten in schaduw-IT vandaan komen

Het LastPass-rapport voor 2026 over de stand van zaken op het gebied van AI- en SaaS-beveiliging is gebaseerd op:

  • Geobserveerd gebruik van toepassingen bij 15.907 organisaties
  • Aanmeldingsgewoontes van 450.784 gebruikers in 20.631 organisaties
  • Inzichten van 412 IT-leiders
  • De recente trends op het gebied van AI-aanname, wachtwoordbeveiliging en SaaS-governance

Bekijk de nieuwste statistieken over schaduw-IT en SaaS-beveiliging, en leer hoe teams met beperkte tijd en middelen grip krijgen op de risico's.

Ontvang de volledige analyse

Meer in de serie over de beveiliging van AI en SaaS

Veelgestelde vragen: beheer van schaduw-IT

Niet iedere tool die zonder goedkeuring wordt gebruikt, is direct een gevaar voor uw organisatie.

Maar als u niet kunt zien welke toepassingen er actief zijn op uw systemen, kunt u de gegevensverwerking van die tools niet beoordelen. En het wordt onmogelijk om naleving van uw eigen beleid af te dwingen of aan te tonen.

Hoe gevoeliger de gegevens die worden gedeeld, des te groter het risico. Als een developer bedrijfsinterne software onder intellectueel eigendom deelt met een platform voor vibe coding, zoals Base44, is dat een andere risico dan wanneer een designer een openbaar vormgevingselement uploadt naar een platform als Canva om een Instagram-post te maken.

LastPass Business Max helpt u om dit verschil te zien. Het detecteert alle SaaS en AI-tools die uw mensen gebruiken, met of zonder goedkeuring. Vervolgens kunt u het risico beoordelen en regels instellen om tools toe te staan, een waarschuwing af te geven of ze compleet te blokkeren. Alles werkt via de LastPass-browserextensie, dus u hoeft geen nieuwe software of proxies te installeren.

LastPass Business Max heeft een functie om het AI-gebruik aan te sturen, met inzicht in mogelijk riskante AI-interacties, zonder dat hiervoor de complete prompts van medewerkers worden geregistreerd.

Op het moment dat een medewerker op het punt staat om een wachtwoord, API-sleutel of persoonlijke gegevens te delen met AI, verschijnt er een waarschuwing.

Waarschuwingsgebeurtenissen worden gelogd, zodat u weet op welke punten u uw medewerkers nog moet voorlichten over veilig AI-gebruik.

Veel organisaties hebben drie manieren om schaduw-IT in kaart te brengen: kwartaalsevaluaties, personeelsenquêtes, of waarschuwingen van software op endpoints.

Aan alle drie kleven nadelen. Bij kwartaalsevaluaties ontstaat steeds een zwart gat van drie maanden, enquêtes zijn afhankelijk van het geheugen en de eerlijkheid van medewerkers, en software op endpoints heeft over het algemeen geen zicht op aanmeldingen in de browser.

Het LastPass-rapport voor 2026 over de stand van zaken op het gebied van AI- en SaaS-beveiliging gaat na waarom het zo lastig blijft om te zien welke software medewerkers precies gebruiken, en biedt een effectieve benadering om het probleem aan te pakken.

Oplossingen met een complete CASB (Cloud Access Security Broker) zijn vaak meer geschikt voor teams op enterpriseniveau, die beschikken over de mensen, het budget en het operationele ontwikkelingsniveau om een dergelijke tool te implementeren en te beheren.

Voor veel kleinere IT-organisaties is een CASB vaak “overkill” om inzicht te krijgen in schaduw-IT.

Een detectietool als LastPass biedt een eenvoudigere benadering om risico's te beheersen, zonder toegevoegde complexiteit.

Lastpass werkt via de bestaande browserextensie, en vereist geen extra software-installaties of infrastructuur. Uw team kan vrijwel direct na de activering aan de slag om schaduw-IT in kaart te brengen.

Staat uw vraag er niet bij? Ga naar ons Supportcentrum.

Aan de slag met LastPass Business

Geen creditcard vereist voor de proefversie van 14 dagen.